O‘ZBEKISTON TIJORAT BANKLARIDA MUAMMOLI KREDITLARNI BOSHQARISHNING SAMARALI MEXANIZMLARINI TAKOMILLASHTIRISH

Main Article Content

Umid Yorqinjon o’g’li Adhamov

Abstract

Ushbu maqolada O‘zbekiston tijorat banklarida aktivlar sifatini ta’minlash va muammoli kreditlar (NPL) hajmini optimallashtirishning iqtisodiy-huquqiy mexanizmlarini takomillashtirish masalalari tadqiq etilgan. Tadqiqot doirasida bank tizimidagi kredit tavakkalchiliklarini boshqarishning amaldagi holati tahlil qilinib, qaytarilmaslik darajasi yuqori bo‘lgan aktivlarning bank barqarorligiga ta’siri baholangan. Maqolada muammoli kreditlarni undirish va tarkibiy qayta qurishda (restructuring) xalqaro eng yaxshi amaliyotlar, xususan, Basel III standartlari va aktivlarni boshqarish kompaniyalari (AMC) tajribasi milliy bank tizimiga adaptatsiya qilingan. Muallif tomonidan kredit portfeli sifatini monitoring qilishning innovatsion modellari va muammoli aktivlar bilan ishlashning samarali mexanizmlari bo‘yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Article Details

Section

Articles

References

1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2023.

2. O‘zbekiston Respublikasining “Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida”gi O‘RQ-580-son Qonuni. 2019-yil 5-noyabr.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 12-maydagi “2020–2025-yillarga mo‘ljallangan O‘zbekiston Respublikasining bank tizimini isloh qilish strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-5992-son Farmoni.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi “2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida”gi PF-60-son Farmoni.

5. Stiglitz, J. E., & Weiss, A. (1981). Credit Rationing in Markets with Imperfect Information. The American Economic Review, 71(3), 393-410.

6. Reinhart, C. M., & Rogoff, K. S. (2009). This Time Is Different: Eight Centuries of Financial Folly. Princeton University Press.

7. Basel Committee on Banking Supervision. (2017). Guidelines on the management of non-performing exposures and forborne exposures. Bank for International Settlements.

8. International Accounting Standards Board (IASB). (2014). IFRS 9 Financial Instruments. IFRS Foundation.

9. European Central Bank (ECB). (2017). Guidance to banks on non-performing loans. Frankfurt am Main.

10. Abdullayeva, Sh. Z. (2020). Bank ishi. Darslik. Toshkent: Iqtisod-Moliya.

11. Jumaev, N. X. (2021). Bank tizimi transformatsiyasi sharoitida kredit portfeli sifatini boshqarish. Monografiya. Toshkent.

12. Ataniyazov, J. X. (2023). Tijorat banklarida muammoli aktivlarni undirish va sog‘lomlashtirish mexanizmlari. Ilmiy maqola. Toshkent.

13. G‘ulomov, S. S. va boshqalar. (2022). Raqamli iqtisodiyotda risk-menejment va skoring modellari. O‘quv qo‘llanma. Toshkent.

14. International Monetary Fund (IMF). (2023). Uzbekistan: Staff Report for the 2023 Article IV Consultation. Washington, DC.

15. World Bank. (2024). Non-performing Loans and Recovery Strategies in Emerging Economies. Report.

16. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining 2024-2025-yillar uchun yillik hisobotlari va statistik byulletenlari.

17. Aktivlarni boshqarish kompaniyalari (AMC) faoliyatini tartibga soluvchi xalqaro metodologik qo‘llanmalar va normativ hujjatlar to‘plami.