TURAR-JOY BINOLARIDA SHOVQINDAN HIMOYA QILISH UCHUN AKUSTIK IZOLYATSIYA MATERIALLARI
Main Article Content
Abstract
Ushbu maqola turar-joy binolarida shovqindan himoya qilish uchun akustik izolyatsiya materiallari va konstruksiyalarining dolzarbligini o'rganadi. Zamonaviy shaharlashtirish jarayonida shovqin ifloslanishi inson salomatligiga jiddiy tahdid solishi, JSST ma'lumotlari va xalqaro standartlar (ISO 717-1, WHO 2018 guidelines) asosida tahlil qilinadi.
O'zbekiston sharoitida (SHNQ 2.08.01-2019) muammo keskinligi va amaliyotdagi kamchiliklar ko'rsatiladi. An'anaviy materiallar (mineral jun – rockwool, shisha jun, ko'pikli plastmassalar) va zamonaviy barqaror alternativlar (bio-materiallar: qo'y juni, kanaf, kokos tolasi; akustik metamateriallar) akustik xususiyatlari (Rw, NRC, STC ko'rsatkichlari) bilan batafsil tavsiflanadi.
Ko'p qatlamli konstruksiyalar (mass-spring-mass prinsipi, suzuvchi pollar, resilient channel tizimlari) samaradorligi ilmiy tadqiqotlar (MDPI, Elsevier, 2023-2025) asosida baholanadi. Xulosada O'zbekistonda yangi va eski binolarni modernizatsiya qilish, bio-materiallarni joriy etish va normativlarga qat'iy rioya qilish bo'yicha tavsiyalar beriladi.
Maqola qurilish materiallari fanida akustik qulaylikni ta'minlash va barqaror qurilish tamoyillarini rivojlantirishga hissa qo'shadi.
Article Details
Section
References
1. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti (WHO). Environmental Noise Guidelines for the European Region. – Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2018. – 180 p.
2. O‘zbekiston Respublikasi Shaharsozlik normalari va qoidalari (SHNQ 2.08.01-2019). Turar-joy va jamoat binolari. – Toshkent: O‘zbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi, 2019.
3. ISO 717-1:2020. Acoustics — Rating of sound insulation in buildings and of building elements — Part 1: Airborne sound insulation. – International Organization for Standardization, 2020.
4. Asdrubali F., D’Alessandro F., Schiavoni S. A review of structural acoustic insulation materials // Sustainable Materials and Technologies. – 2015. – Vol. 3. – P. 38-51.
5. Arenas J.P., Crocker M.J. Recent trends in porous sound-absorbing materials // Sound & Vibration. – 2023. – Vol. 57. – P. 1-14.
6. Berardi U., Iannace G. Acoustic characterization of natural fibers and their composites // Applied Acoustics. – 2024. – Vol. 194. – Article 108812.
7. Cucharero J., González A., Martínez D. Sustainable acoustic materials: A review of recycled and bio-based materials // Journal of Building Engineering. – 2025. – Vol. 82. – Article 107456.
8. Ma G., Cao Y. Acoustic metamaterials for sound absorption and insulation in buildings // Building and Environment. – 2024. – Vol. 248. – Article 111089.
9. Rockwool International A/S. Technical Insulation Handbook: Acoustic Solutions for Buildings. – Denmark: Rockwool Group, 2023. – 120 p.
10. European Environment Agency (EEA). Environmental noise in Europe — 2024 update. – Luxembourg: Publications Office of the European Union, 2024. – 92 p.